A. Op termijn hervatten van het werk met in de tussentijd mogelijk aangepast / ander werk bij dezelfde werkgever.
B. Op termijn hervatten van het werk met in de tussentijd géén aangepast / ander werk bij dezelfde werkgever.
C. Definitieve ongeschiktheid om het overeengekomen werk bij de werkgever te hervatten, mogelijkheid om aangepast of ander werk bij de werkgever uit te voere
D. Definitieve ongeschiktheid om het overeengekomen werk bij de werkgever te hervatten, géén mogelijkheid om aangepast of ander werk bij de werkgever uit te voeren.
E. Het is om medische redenen niet opportuun om momenteel een re-integratietraject te starten. Herevaluatie na 2 maanden.
Ontslag om medische redenenNa de beslissing ‘definitief ongeschikt voor het overeengekomen werk, zonder een optie voor aangepast werk’ zijn er 2 mogelijkheden: 1) De werkgever laat de situatie zo bestaan tot de betrokken werknemer op pensioen gaat. 2) De werkgever start de procedure om de arbeidsovereenkomst om medische redenen te laten beëindigen. Uit dienst gaan omwille van ‘ontslag om medische redenen’ betekent jobverlies zonder verbrekingsvergoeding. De betrokkene kan wel terugvallen op een arbeidsongeschiktheidsuitkering via de mutualiteit. Ontslag om medische redenen is interessant voor a) werkgever: er is geen opzegvergoeding te betalen, en b) werknemer: er is geen opzegperiode te presteren.4
|
Reden voor wetswijziging: van RIT 1.0 naar RIT 2.0
De vakbonden klaagden vermeend misbruik aan: RIT 1.0 werd schamper een ‘ontslagmachine’ genoemd na het rapport van het Rekenhof.5 Onder RIT 1.0 leidde 52,1 procent van de beslissingen tot uitkomst D, veelal gevolgd door een ontslag om medische redenen.6 De wetgever wilde dat een re-integratieprocedure niet meer tot ontslag zou leiden. Voor niet-re-integreerbare werknemers diende een aparte ‘bijzondere procedure voor de Vaststelling van de Definitieve Ongeschiktheid voor het overeengekomen werk (VDO)’, los van het re-integratietraject tot stand te komen. Kortom, RIT 1.0 werd uiteengetrokken tot een RIT 2.0 + VDO.
De wetgeving is aangepast op 11 september 2022 via een nieuw Koninklijk Besluit8 dat 1 oktober 2022 in werking trad. In het nieuwe re-integratietraject (RIT 2.0) kan de arbeidsarts maar drie beslissingen nemen voor arbeidsongeschikte werknemers:
A. De werknemer kan op termijn het overeengekomen werk hervatten desgevallend mits aangepast werk – in afwachting is aangepast of ander werk mogelijk.
B. De werknemer is definitief ongeschikt voor het overeengekomen werk (en men gaat aangepast werk zoeken).
C. Voorlopig is het niet mogelijk om een re-integratiebeoordeling te doen om medische redenen. Een opstart van een nieuw re-integratietraject is ten vroegste mogelijk na 3 maanden.
Vaststelling definitieve ongeschiktheid
De wetgever creëerde in parallel een aparte procedure tot VDO via aanpassing van art. 34 arbeidsovereenkomstenwet, die in werking trad op 28 november 2022. In deze nieuwe procedure kan de arbeidsarts drie beslissingen nemen voor arbeidsongeschikte werknemers:
1. Definitief ongeschikt voor het overeengekomen werk met vraag naar aangepast werk.
2. Definitief ongeschikt voor het overeengekomen werk zonder vraag naar aangepast werk.
3. Niet definitief ongeschikt voor het overeengekomen werk.
Materialen & methode
Onderzoeksstellingen: In lijn met de doelstelling van de wetswijziging, verwachtten we dat:
I. De instroom aan re-integratietrajecten onder RIT 2.0 van dezelfde grootte-orde zou zijn als onder RIT 1.0 waarbij de kenmerken van de instromende populatie niet sterk zou wijzigen.
II. De beslissing onder RIT 2.0 + VDO minder vaak ‘definitief ongeschikt’ met een kans op ontslag om medische redenen zou inhouden dan onder RIT 1.0.
Resultaten
Er waren geen in het oog springende of significante verschillen in leeftijdsspreiding van de arbeidsongeschikte werknemers tussen de twee bestudeerde periodes.
![https://static-content.springer.com/image/art%3A10.1007%2Fs12498-024-2518-2/MediaObjects/12498_2024_2518_Fig2_HTML.jpg](https://static-content.springer.com/image/art%3A10.1007%2Fs12498-024-2518-2/MediaObjects/12498_2024_2518_Fig2_HTML.jpg)
RIT 1.0 versus RIT 2.0 + VDO
Bij VDO zijn er 307 beslissingen die kunnen leiden tot ontslag om medische redenen – op het totaal van RIT 2.0 en VDO-trajecten (=555 trajecten) is dit 55,3 procent.
![https://static-content.springer.com/image/art%3A10.1007%2Fs12498-024-2518-2/MediaObjects/12498_2024_2518_Fig3_HTML.jpg](https://static-content.springer.com/image/art%3A10.1007%2Fs12498-024-2518-2/MediaObjects/12498_2024_2518_Fig3_HTML.jpg)
Discussie
Kortom, ook na de wetswijziging wordt voor tal van arbeidsongeschikte werknemers de arbeidsarts zijn beslissing gebruikt om afscheid te nemen van de arbeidsongeschikte werknemer in plaats van die te re-integreren. De kritiek op RIT 1.0 kan evengoed gegeven worden op RIT 2.0 + VDO.
![https://static-content.springer.com/image/art%3A10.1007%2Fs12498-024-2518-2/MediaObjects/12498_2024_2518_Fig4_HTML.jpg](https://static-content.springer.com/image/art%3A10.1007%2Fs12498-024-2518-2/MediaObjects/12498_2024_2518_Fig4_HTML.jpg)
Sterke punten en beperkingen
Conclusie
Literatuur
1. Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal overleg (werk.belgie.be/nl/themas/welzijn-op-het-werk/het-gezondheidstoezicht-op-de-werknemers/re-integratie-van). Geraadpleegd op 13/01/24.
2. Lefever M, Decuman S, Perl F et al. The efficacy and efficiency of Disability Management in job-retention and job-reintegration: a systematic review. Work. 2018; 59(4): 501-534.
3. Mittag O, Kotkas T, Reese C et al. Intervention policies and social security in case of reduced working capacity in the Netherlands, Finland and Germany: a comparative analysis, International journal of public health. 2018; 63(9): 1081-1088.
4. Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid Arbeid en Sociaal Overleg, Outplacement: specifieke regeling bij medische overmacht, 2020. (werk.belgie.be/nl/themas/arbeidsovereenkomsten/outplacement/outplacement-specifieke-regeling-bij-medische-overmacht). Geraadpleegd op 13/01/24.
5. Verslag van het Rekenhof aan de kamer van volksvertegenwoordigers. Langdurig zieken: maatregelen tot re-integratie op de arbeidsmarkt. 2021. (ccrek.be/nl/publicatie/langdurig-zieken-maatregelen-tot-re-integratie-op-de). Geraadpleegd op 13/01/24.
6. Boets I, Godderis L. Evaluatie van de impact van de nieuwe reglementering op de re-integratie op het werk. Samenvatting kwantitatieve, kwalitatieve en juridische evaluatie. 2020. (werk.belgie.be/nl/onderzoeksprojecten/2020-evaluatie-van-de-impact-van-de-nieuwe-reglementering-op-de-re-integratie). Geraadpleegd op 13/01/24.
7. Nationale Arbeidsraad, Advies nr 2.099: Overlegplatform voor de actoren die betrokken zijn bij het proces van de vrijwillige terugkeer naar werk van personen met een gezondheidsprobleem – Evaluatie en voorstellen in verband met de reglementering inzake re-integratie, 2018. (cnt-nar.be/nl/thema-dossiers/vrijwillige-terugkeer-naar-werk-van-personen-met-een-gezondheidsprobleem). Geraadpleegd op 13/01/24.
8. Goorts K, Du Bois M, Godderis L et al. Quickscan assesses risk of long-term sickness absence: a cross-sectional validation study. J Occup Environ Med. 2019; 61(2): e43.
9. Federale Overheidsdienst Werkgelegenheid, Arbeid en Sociaal overleg (etaamb.openjustice.be/nl/koninklijk-besluit-van-11-september-2022_n2022205258.html). Geraadpleegd op 13/01/24.
10. RIZIV statistieken: werknemers en werklozen in invaliditeit: 2021. (riziv.fgov.be/SiteCollectionDocuments/stat_du2021_1_invaliditeit.pdf) Geraadpleegd op 13/01/24.
11. Oancea C, Capraru R, Stanascu A et al. Sociodemographic and morbidity characteristics of people on long-term sick leave. BMC Public Health. 2022; 22: 2249.
12. Goorts K, Boets I, Decuman S et al. Psychosocial determinants predicting long-term sickness absence: a register-based cohort study. J Epidemiol Community Health. 2020; 0: 1-6.
13. Viikari-Juntura E, Virta L, Kausto J et al. Legislative change enabling use of early part-time sick leave enhanced return to work and work participation in Finland. Scand J Work Environ Health. 2017: 447-456.
14. Vlachou A, Stavroussi P, Roka O et al. Policy guidelines for effective inclusion and reintegration of people with chronic diseases in the workplace: national and European perspectives. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2018: 15(3): 493.
15. Mylle G, Henckens P, Verbeek C et al. Kenmerken van het chronisch ziekteverzuim. Hoe langer afwezig, hoe moeilijker terug aan het werk. White paper IDEWE en Acerta. 2016: 13.
16. Sabariego C, Coenen M, Ito E et al. Effectiveness of integration and re-integration into work strategies for persons with chronic conditions: a systematic review of European strategies. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2018; 15(3): 552.
Samenvatting Dit artikel gaat over de nieuwe wetgeving die in België van kracht ging eind 2022 rond de re-integratieprocedure voor langdurige arbeidsongeschikten met een centrale rol voor arbeidsartsen. Deze wetswijziging leidde onverwacht en ongewild tot een sterk gedaalde instroom van arbeidsongeschikte werknemers in re-integratietrajecten. Daarnaast leidde deze wetswijziging zoals gehoopt en verwacht tot een vermindering van het aantal beslissingen ‘definitief ongeschikt’ (vaak gevolgd door verbreking van de arbeidsovereenkomst en dus jobverlies voor de werknemer).
Aandachtspunten 1. Eind 2022 ging een nieuwe wetgeving van kracht rond de re-integratieprocedure voor langdurige arbeidsongeschikten met een centrale rol voor arbeidsartsen in België. 2. De wetswijziging leidde onverwacht en ongewild tot een sterk gedaalde instroom van arbeidsongeschikte werknemers in re-integratietrajecten. 3. De wetswijziging leidde zoals gehoopt en verwacht tot een vermindering van het aantal beslissingen ‘definitief ongeschikt’ (vaak gevolgd door verbreking van de arbeidsovereenkomst en dus jobverlies voor de werknemer). |
▶ Tine Lauwers is preventieadviseur arbeidsarts, Idewe, Mechelen. tine.lauwers@gmail.com
▶ Godewina Mylle is preventie-adviseur arbeidsarts & onderzoeker, Idewe, Leuven
▶ Marc Du Bois is professor in verzekeringsgeneeskunde, KU, Leuven